Vermijd je soms dingen omdat je bang bent van wat anderen zouden zeggen of denken? De kans is groot dat die anderen veel te druk bezig zijn met zichzelf om jou op te merken. Ik ontrafel hier een stukje van het spotlight-effect.

Hoi, mijn naam is Cedric en ik coach mensen van Leuven tot Tienen – in Boutersem. Ik specialiseer mij in loopbaancoaching, stress, burnout en ADHD. Doorheen mijn onderzoek en coaching kom ik van alles tegen. En als het nuttig is, dan deel ik dat graag met jou.

Het spotlight-effect

Je bent zeker niet alleen. Al sinds het ontstaan van de beschaving zijn mensen zoals jij en ik bang dat onze keuzes en daden gaan resulteren in lastige vragen, snijdende opmerkingen of hoongelach.

In het jaar 2000 zochten wetenschappers Gilovich, Medvec en Savitsky uit of er zoiets bestond als het spotlight-effect. De vraag was eenvoudig: maak je het niet groter dan het echt is? Beeld je je de spotlight niet gewoon in?

Barry Manilow

In hun eerste experiment gaven ze een groep studenten de opdracht om in een ruimte een bepaalde opdracht uit te voeren. Het echte experiment was echter dat één van de studenten een genant t-shirt moest aandoen. De onderzoekers hadden vooraf onderzocht dat een t-shirt van Barry Manilow het gewenste effect van schaamte en hoongelach zou hebben.

Op voorhand vroegen ze de student:
“Hoeveel mensen gaan je t-shirt opmerken denk je?”
“50%, minstens,” antwoorde de student.

Nadat iedereen in de gewone groep zijn opdracht had uitgevoerd werden ze elk afzonderlijk ondervraagd naar het t-shirt van de jongeman. Slechts 25% had herkend dat het om Barry Manilow ging. En omdat iedereen bezig was met zijn opdracht, had niemand er blijkbaar iets van gezegd.

Schoenmaker blijft bij zijn leest

Een klein voorbeeldje uit mijn eigen verleden. Toen ik nog in verzekeringen werkte riep mijn leidinggevende mij apart voor een evaluatie. Hij vroeg me hoe het ging.

“Goed, ik heb samen met de stagiaire gewerkt aan onze kennisbank. Er zijn een aantal zaken verouderd en dus verwijderd, terwijl de anderen hernoemd en geordend zijn.”
“Uitstekend. En je klantendossiers? Ik zie dat je aantal openstaande taken nog bijzonder groot is. Hoe zit het daarmee?”

Nu ja, daar zat het niet goed mee natuurlijk. Ik had de hele dag de stagiaire begeleid, wat ik zeer leuk vond en zij heel leerzaam. Maar mijn klanten bleven daarbij achter. Ik kreeg aan het einde van de dag nog een kleine samenvatting van mijn evaluatie.

“Opvolging klantendossier prioriteit, achterstand weg te werken.”

Mijn bijdrage aan de kennisbank of aan de opleiding van de stagiaire zag ik nergens staan. Ook wat je goed doet kan buiten de spotlight van iemand anders vallen.

Sociale media spotlight

Ook op sociale media schat je de spotlight misschien verkeerd in. Toen ik begon als coach maakte ik met een bang hartje een Instagram-post. Ik dacht: “Oh god, hier komt het. Ik ga uitgelachen worden, commentaar krijgen, lastige vragen, etc.

Ik had echter niet gedacht aan hoe mijn volgers Instagram gebruiken.
“Oh, hij begint als coach? Like. Oh, een filmpje over katten, like.”

De spotlight was weeral niet zo groot als ik mij had ingebeeld.

De onzichtbare lesgever

In één van mijn lessen breakdance jaren geleden was ik een uur bezig geweest over handstand. Allerlei oefeningen, verbetering, wedstrijdjes, etc.

Aan het einde van de les vroeg ik aan twee leerlingen die treuzelden:
“Vonden jullie de les leuk?”
“Ja meester, heel leuk.”
“Lukt de handstand al beter?”
“Handstand?” vroeg er eentje met een vragende blik.

Zelfs als je echt in de spotlight staan, volgen toeschouwers vaak hun eigen ritme.

Wat gaan de mensen zeggen…

…als ze horen dat je naar een coach gaat? Het merendeel van mijn cliënten zitten in het begin met deze vraag. Tijdens het traject slaat dat meteen om.

“Mijn vrienden zijn eigenlijk heel ondersteunend.”
“Mijn beste vriendin heeft dat zelf twee jaar geleden ook gedaan.”
“Mijn neef is zelf op zoek naar een coach.”

De originele vraag van het experiment was: maak je het niet erger dan het is? Beeld je je die spotlight niet gewoon in?

En het antwoord is bijna altijd ja.

Go for it

Meer heb ik niet toe te voegen aan deze kleine ontrafeling. Ik hoop dat je de ingebeelde spotlight in je leven iets sneller kan herkennen, dat je vol overtuiging je eigen keuzes maakt en dat je doet wat je graag doet. Wat jij ook denkt dat anderen gaan zeggen of denken.

Ze zijn voornamelijk bezig met zichzelf. Als je trouwens zin hebt om het abstract te lezen van het onderzoek, hier is een link.

Dat gezegd zijnde, als je bij die keuzes en overtuiging iemand nodig hebt, bekijk gerust mijn coaching-aanbod. Inzicht is één stap, maar de weg naar je beste zelf is lang om alleen te bewandelen.

Stap voor stap, je bent waardevol.